चोपडा (प्रतिनिधी) : - -
स्टेट ऑफ इंडियाज बर्ड्स 2023 या राष्ट्रीय अहवालात पक्षी निरीक्षक हेमराज पाटील यांच्या नोंदींची निवड
देशभरातील 942 पक्षी प्रजातींच्या प्रदीर्घ कालावधीत नोंदी करणाऱ्या पक्षी निरीक्षकांच्या नोंदीच्या आधारे दिल्ली येथे 30 ऑगस्ट शुक्रवारी रोजी बॉम्बे नॅचरल हिस्टरी सोसायटी, मुंबई सह वेटलँड इंटरनॅशनल्स , वाइल्ड लाइफ इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया , वर्ल्ड वाइल्ड फंड फॉर नेचर - इंडिया , झूऑलॉजिकल सर्वे ऑफ इंडिया इ. तेरा सरकारी व गैरसरकारी पक्षी व निसर्ग विषयक संशोधन करणाऱ्या संस्थांनी दुसरा देशव्यापी राष्ट्रीय अहवाल स्टेट ऑफ इंडियाज बर्ड्स 2023 (भारतातील पक्ष्यांची स्थिती ) प्रकाशित केला.
या अहवालात चोपडा येथील पक्षी-वन्यजीव अभ्यासक व संवर्धक हेमराज पाटील यांचे 1123 पक्षी निरीक्षणाचे सर्वे रिपोर्ट गृहीत धरण्यात आले. या कामगिरीसाठी त्यांना संशोधक संस्थांनी प्रमाणपत्र देऊन गौरविले. यापैकी निम्म्याहून अधिक सर्वेक्षण सातपुड्यातील असून आतापर्यंत एकट्या चोपड्यात 226 स्थानिक व स्थलांतरित पक्षी प्रजातींच्या नोंदी विविध ऋतूत घेण्यात आल्या आहेत.अनेक नोंदी या ग्रामीण, शहरी भागातील तसेच देशातील विविध अभयारण्य क्षेत्रातील आहेत. चोपड्यातील व्हाईट रंपेड शमा , ट्रि क्रीपर , जेर्डन्स बुशलार्क व इतर पक्षी प्रजातींची विशेष दुर्लभ नोंद आहे. महाराष्ट्रात एकूण 577 पक्षी प्रजाती आढळतात. तुलनेने चोपडा तालुक्यात आतापर्यंत 226 पक्षी प्रजाती आढळून आल्या ही चोपड्यासाठी अभिमानाची बाब असून व विशेषत: सातपुड्यातील समृद्ध पक्षी वैभवाची निसर्गाची देणगीचे द्योतक आहे.
यापूर्वी देखील कॉर्नेल लॅब ऑफ ऑर्नीथॉलॉजी , न्यूयॉर्कद्वारा पक्षी स्थलांतर , वितरण व स्थितीदर्शक आंतरराष्ट्रीय संशोधन अहवालात तीन वेळा तर स्टेट ऑफ इंडियाज बर्ड्स 2020 या प्रथम राष्ट्रीय अहवालात हेमराज पाटील यांच्या नोंदीची विशेष दखल घेऊन मोठ्या प्रमाणात डेटा गृहीतक म्हणून उपयोगात घेतला आहे.
या विशेष यशाबद्दल सहाय्यक वनसंरक्षक श्री प्रथमेश हाडपे , वनपरिक्षेत्राधिकारी श्री एस एम सोनवणे , श्री बी के थोरात , श्री आनंदा पाटील , श्री गोपाल बडगुजर , यावल व जळगाव वनविभागाचे सर्व अधिकारी , वनपाल , वन कर्मचारी तसेच सातपुडा निसर्ग संवर्धन संस्थेचे सर्व सदस्य , विवेकानंद परिवार यांनी श्री हेमराज पाटील यांचे अभिनंदन केले.
~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~
या अहवालात समुद्रकिनारी व गवताळ प्रदेशात आढळणाऱ्या पक्ष्यांची संख्या अधिक चिंताजनक आहे. आकाराने छोटे पक्षी जसे लिटल टर्न , कंठेरी चिखल्या , पाण भिंगरी , मोठा करवानक इ. प्रजाती धोक्यात आल्या आहेत. पैकी पहिल्या तिन्ही प्रजातींची नोंद चोपड्याच्या उत्तरेला सातपुड्यातील विविध पाणथळ ठिकाणी घेण्यात आली आहे. सिंचन प्रकल्प , वाळू उत्खनन , अतिरिक्त मानवी हस्तक्षेप , अनियंत्रित प्रदूषण, नैसर्गिक अधिवासाचा ऱ्हास , हवामान बदल , तापमान वाढ या प्रमुख कारणांमुळे पक्षी जगत धोक्यात आले आहे.
~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~
WhatsApp
No comments:
Post a Comment